Μέτρα βιοασφάλειας για τη γρίπη των πτηνών

Μέτρα βιοασφάλειας για τη γρίπη των πτηνών
Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί η παρουσία της γρίπης των πτηνών σε οικόσιτες ή συστη?ατικές εκτροφές πουλερικών, επιβάλλεται η ά?εση θανάτωση όλων των πτηνών.

Με υπουργική απόφαση καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής του προγράμματος επιζωοτιολογικής διερεύνησης της Γρίπης των Πτηνών στα πουλερικά και στα άγρια πτηνά της Ελλάδας που θα διενεργηθεί μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2017.

 

Σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές του Προγράμματος, θα πρέπει να λαμβάνονται αιμοδείγματα (τουλάχιστον 2-3 ml) από τα πουλερικά των επιλεγμένων πτηνοτροφείων είτε κατά τη διάρκεια είτε μετά το πέρας της εκτροφής τους, στο σφαγείο.

Εφόσον τα σφαγεία εδρεύουν εκτός του νομού προέλευσης των πουλερικών, αυτά θα δειγματίζονται από τις αρμόδιες για τα σφαγεία Δ/νσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής, κατόπιν ενημέρωσης τους από τις αρμόδιες για τα πτηνοτροφεία αντίστοιχες Δ/νσεις.

Τα πτηνοτροφεία θα δειγματίζονται μόνο μία φορά το έτος στο πλαίσιο του παρόντος Προγράμματος ενώ, όπου είναι αυτό δυνατό, κρίνεται σκόπιμο οι δειγματοληψίες αυτές να συνδυάζονται με αντίστοιχες δράσεις άλλων προγραμμάτων (π.χ. πρόγραμμα ελέγχου σαλμονελώσεων).

Προκειμένου να επιλέγονται προς δειγματισμό τα πτηνοτροφεία υψηλού κινδύνου, θα λαμβάνονται υπόψη τα παρακάτω κριτήρια:

α) Η εγγύτητα σε υδροβιότοπους, ποτάμια, λίμνες, δέλτα ποταμών, λιμνοθάλασσες και γενικότερα σε περιοχές όπου παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση άγριων μεταναστευτικών πτηνών.

β) Η πυκνότητα των πτηνοτροφείων στην ευρύτερη περιοχή.

γ) Το επίπεδο των εφαρμοζόμενων μέτρων βιοασφάλειας.

δ) Η ταυτόχρονη παρουσία διαφορετικών ειδών πουλερικών και ιδιαίτερα νησσών και χηνών.

ε) Η συχνότητα, το εύρος και το είδος των μετακινήσεων, προς και από τα πτηνοτροφεία, πουλερικών και προϊόντων τους, ζωοτροφών, εξοπλισμού, προσωπικού και οχημάτων.

Τι πρέπει να γνωρίζου?ε για τη γρίπη των πτηνών

Η γρίπη των πτηνών είναι ιογενής, ?εταδοτική νόσος των πτηνών που προκαλείται από τον ιό της γρίπης τύπου Α. Ο τύπος Α του ιού της γρίπης διαφοροποιείται περαιτέρω σε υπότυπους ανάλογα ?ε τους συνδυασ?ούς δύο πρωτεϊνών (Η και Ν) της επιφανειάς του. Στα πτηνά ?πορεί να ανευρεθούν όλοι οι γνωστοί συνδυασ?οί, ωστόσο όταν ?ιλά?ε για «ιούς της γρίπης των πτηνών» αναφερό?αστε σε εκείνους τους υπότυπους του ιού της γρίπης τύπου Α που απαντώνται συχνότερα στα πτηνά και ?πορούν να προκαλέσουν νόσο σε αυτά.

Κάποιοι από τους εν λόγω υπότυπους (π.χ. Η5Ν1, Η7Ν7 κ.λπ.) λιγότερο συχνά ?πορούν να προσβάλλουν τους χοίρους και ακό?α σπανιότερα τους ανθρώπους ή άλλα θηλαστικά, κάτι που δεν ισχύει ό?ως για τον υπότυπο Η5Ν8, που προς το παρόν εντοπίζεται αποκλειστικά στα πτηνά.

? Όλα τα είδη πτηνών ?πορούν να νοσήσουν, αλλά τα εκτρεφό?ενα πουλερικά, κυρίως ινδόρνιθες, νήσσες, χήνες και όρνιθες, είναι τα πιο ευαίσθητα. Τα άγρια πτηνά και ιδιαίτερα τα υδρόβια (αγριόπαπιες, αγριόχηνες, κύκνοι κ.λ.π.) φιλοξενούν και απεκκρίνουν τους ιούς της γρίπης τύπου Α χωρίς τις περισσότερες φορές να νοσούν.

? Από τα πουλερικά πιο ευάλωτα είναι εκείνα που διαβιούν σε ανοικτού τύπου εκτροφές (χωρική πτηνοτροφία, ελευθέρας βοσκής και βιολογική εκτροφή). Τα πουλερικά που εκτρέφονται σε αποκλειστικά κλειστού τύπου εγκαταστάσεις ?ολύνονται, όταν τα ?έτρα βιοασφάλειας είναι ανεπαρκή.

 ? Τα υγιή πτηνά ?ολύνονται είτε ά?εσα, κατά την απευθείας επαφή ?ε ?ολυσ?ένα ή άλλα ασθενή πτηνά είτε έ??εσα, ερχό?ενα σε επαφή ?ε ?ολυσ?ένα αντικεί?ενα (σκεύη, νερό, στρω?νή, τροφές, κ.λπ.).

 ? Η ασθένεια στα πτηνά εκδηλώνεται ?ε δύο ?ορφές. Η ?ία (χα?ηλής παθογονικότητας γρίπη των πτηνών) προκαλεί ?έτριας βαρύτητας νόσηση που ?πορεί να ε?φανίζεται ?ε πτερόρροια, ?είωση της ωοτοκίας και ήπια αναπνευστικά συ?πτώ?ατα. Μερικές φορές, είναι πιθανό τα πτηνά να ?η νοσούν παρότι είναι ?ολυσ?ένα. Η δεύτερη ?ορφή (υψηλής παθογονικότητας γρίπη των πτηνών) είναι πολύ ?εταδοτική και χαρακτηρίζεται από αιφνίδιους θανάτους, έντονα αναπνευστικά συ?πτώ?ατα, οίδη?α του προσώπου και κυάνωση των λειριών και καλλαίων. Η θνησι?ότητα ?πορεί να ανέλθει και στο 100%.

? Eίναι νόση?α υποχρεωτικής δήλωσης και σε οποιαδήποτε υποψία του, π.χ. αυξη?ένη νοσηρότητα ή θνησι?ότητα πουλερικών ή άλλων πτηνών σε αιχ?αλωσία ή άγριων πτηνών, πρέπει να ενη?ερώνονται ά?εσα οι Κτηνιατρικές Αρχές.

Τι είναι η βιοασφάλεια και πώς εφαρ?όζεται στη γρίπη των πτηνών

?ς βιοασφάλεια ορίζεται το σύνολο των διαχειριστικών και φυσικών ?έτρων τα οποία αποσκοπούν στην ?είωση του κινδύνου εισαγωγής, ανάπτυξης και διασποράς παθογόνων παραγόντων από, προς και εντός ενός ζωικού πληθυσ?ού ή ?ίας εκτροφής, περιοχής, ?έσων ?εταφοράς ή οποιασδήποτε άλλης εγκατάστασης και τοποθεσίας.

? Ειδικά στην περίπτωση της γρίπης των πτηνών, η συστη?ατική τήρηση ?έτρων βιοασφάλειας είναι ζωτικής ση?ασίας, αν ληφθεί υπόψη η ταχύτητα ?ετάδοσής του ιού, οι ιδιαιτερότητες στην επιδη?ιολογία του και το ?έγεθος των οικονο?ικών επιπτώσεων που επιφέρει πιθανή ανεξέλεγκτη εξάπλωσή του.

? Στις οικόσιτες εκτροφές πουλερικών, τα ?έτρα βιοασφάλειας περιλα?βάνουν:

? τη διατήρηση των πουλερικών σε κλειστούς, περιφραγ?ένους χώρους,

? την κάλυψη των ανοιγ?άτων των ορνιθώνων ?ε σήτες, δίχτυα ή άλλα κατάλληλα προστατευτικά καλύ??ατα, που θα αποκλείουν την επαφή των οικόσιτων πουλερικών ?ε άγρια πτηνά,

? το διαχωρισ?ό της εκτροφής νησσών και χηνών από άλλα πουλερικά,

? τον καλό καθαρισ?ό του περιβάλλοντος χώρου, ώστε να ?ην υπάρχουν σπόροι και νερά που να προσελκύουν τυχόν ?ολυσ?ένα άγρια πτηνά, ? τη χορήγηση νερού και τροφής στα πουλερικά σε κλειστό χώρο, που δεν είναι προσβάσι?ος από τυχόν ?ολυσ?ένα άγρια πτηνά,

? τον περιορισ?ό στο ελάχιστο του χρόνου επαφής των ατό?ων στην εκτροφή ?ε τα πτηνά, σε περίπτωση υποψίας της νόσου,

? τη ?η απόρριψη νεκρών πτηνών στο ύπαιθρο,

? τον καθαρισ?ό και την αντισηψία των χεριών των ατό?ων που ασχολούνται ?ε την φροντίδα των πουλερικών,

? τον καθαρισ?ό και την απολύ?ανση των υποδη?άτων σε δοχεία ?ε κοινά απολυ?αντικά (τα οποία ανανεώνονται τακτικά) πριν την είσοδο και την έξοδο από τον ορνιθώνα.

? Στις συστη?ατικές εκτροφές πουλερικών, τα ?έτρα βιοασφάλειας περιλα?βάνουν:

? τη διατήρηση των πουλερικών σε κλειστές εγκαταστάσεις, στο ?έτρο του δυνατού και ανάλογα ?ε τον τύπο της εκτροφής,

? την περίφραξη των πτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, ώστε να διασφαλίζεται ότι η είσοδος σε αυτές θα γίνεται από ελεγχό?ενο ση?είο και αφού προηγηθεί υποχρεωτικά απολύ?ανση των τροχών των εισερχό?ενων οχη?άτων. Για τον σκοπό αυτό, στις εισόδους των εκτροφών πρέπει να υπάρχουν τάφροι ?ε διάλυ?α απολυ?αντικού που ανανεώνεται ανά 24ωρο,

? την ελαχιστοποίηση του αριθ?ού των οχη?άτων που εισέρχονται εντός της εκ?ετάλλευσης στον απολύτως απαραίτητο και την παροχή τεκ?ηρίωσης σχετικά ?ε τον προηγηθέντα καθαρισ?ό και απολύ?ανση των εν λόγω οχη?άτων,

? την παρα?ονή των οχη?άτων του προσωπικού, των επισκεπτών, κ.λπ., εκτός της περίφραξης της εκ?ετάλλευσης,

? τον προγρα??ατισ?ένο, τακτικό καθαρισ?ό και απολύ?ανση των οχη?άτων της εκ?ετάλλευσης, επιπλέον δε ?ετά από κάθε ?εταφορά,

? την απολύ?ανση των θαλά?ων και του συνόλου του εξοπλισ?ού α?έσως ?ετά το τέλος κάθε εκτροφής, ?ε ιδιαίτερη προσοχή στην απο?άκρυνση όλης της οργανικής ύλης (χρήση κατάλληλων καθαριστικών και νερού υπό υψηλή πίεση),

? τον περιορισ?ό προσβασι?ότητας των κτιρίων και χώρων όπου διαβιούν τα πουλερικά, και αποθηκεύονται οι ζωοτροφές και τα αυγά, από άγρια πτηνά, ?ε τη χρήση των απαραίτητων ?έσων (σήτες, δίχτυα κ.λπ.)

? την εφαρ?ογή συστη?ατικών προγρα??άτων εντο?οκτονιών και ?υοκτονιών,

? τον επαναπληθυσ?ό ?ε?ονω?ένων ή του συνόλου των θαλά?ων της εκ?ετάλλευσης ?ε πουλερικά που προέρχονται από σ?ήνη ή εκ?εταλλεύσεις απαλλαγ?ένα από τον ιό της γρίπης και άλλους παθογόνους ?ικροοργανισ?ούς,

? την αποφυγή χρησι?οποίησης νερού προερχό?ενο από επιφανειακά ύδατα ή υδατοσυλλογές ή, σε αντίθετη περίπτωση, την υποβολή του νερού σε κατάλληλη επεξεργασία και τακτική απολύ?ανση, ώστε να αδρανοποιούνται οι παθογόνοι ?ικροοργανισ?οί, ιδίως οι ιοί της γρίπης και της ψευδοπανώλης,

? το διαχωρισ?ό καθαρής και ακάθαρτης ζώνης στο πτηνοτροφείο και την διατήρηση των αποδυτηρίων στον ενδιά?εσο ?εταξύ τους χώρο, ώστε η είσοδος ατό?ων στον χώρο στέγασης των πουλερικών να γίνεται από εκεί.

? τη διεξαγωγή πλήρων και λεπτο?ερών καταγραφών σχετικά ?ε την θνησι?ότητα, τη διάγνωση ασθενειών, τις θεραπείες και τους ε?βολιασ?ούς για κάθε σ?ήνος, οι οποίες είναι κάθε στιγ?ή στην διάθεση των Κτηνιατρικών Αρχών,

? την ά?εση απο?άκρυνση των ασθενών και νεκρών από τους θαλά?ους ή τους χώρους στέγασης των πουλερικών, καθώς και την επαρκή και αποτελεσ?ατική διάθεσή τους,

? την ά?εση λήψη των ?έτρων εκρίζωσης, σε περίπτωση επιβεβαιω?ένου κρούσ?ατος στην εκτροφή, σύ?φωνα ?ε τις οδηγίες των τοπικών Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, την αποφυγή διαδοχικών επισκέψεων σε διαφορετικές πτηνοτροφικές εγκαταστάσεις ?ε ?εσοδιάστη?α <72ωρών, ?έτρο το οποίο συνιστάται ιδιαίτερα για το προσωπικό συλλογής και φόρτωσης πουλερικών προς σφαγή,

? τον περιορισ?ό του αριθ?ού των επισκέψεων στην εκ?ετάλλευση στον απολύτως απαραίτητο και την λεπτο?ερή καταγραφή τους,

? την κατάρτιση πρωτοκόλλου ατο?ικής υγιεινής και απολυ?άνσεων για το προσωπικό και τους επισκέπτες των πτηνοτροφείων σε κάθε είσοδο, κατά την αλλαγή δραστηριότητας, πριν την έναρξη της εργασίας, ?ετά από τα διαλεί??ατα και φεύγοντας από την εκ?ετάλλευση,

? τον καθαρισ?ό και την αντισηψία των χεριών πριν την είσοδο στην πτηνοτροφική εγκατάσταση, στους θαλά?ους και σε κάθε άλλο χώρο, καθώς και πριν την έξοδο από το πτηνοτροφείο,

? τη χρήση κάθε φορά καθαρού ι?ατισ?ού και υπόδησης που συνιστάται, στην περίπτωση επισκεπτών, να ανήκουν στην εκ?ετάλλευση (π.χ. ?ιας χρήσεως) και να παρα?ένουν σε αυτήν ?ετά το πέρας της επίσκεψης,

? την υποχρεωτική διέλευση από ποδόλουτρα απολύ?ανσης πριν την είσοδο στην πτηνοτροφική εγκατάσταση, στους θαλά?ους και σε κάθε άλλο χώρο, ?ε τακτική ανανέωση του απολυ?αντικού,

? τον περιορισ?ό στο ελάχιστο του χρόνου επαφής των ατό?ων στην εκτροφή ?ε τα πτηνά, σε περίπτωση υποψίας της νόσου,

? τη σωστή και αποτελεσ?ατική διενέργεια των αναγκαίων απολυ?άνσεων. Απαραίτητες προϋποθέσεις είναι η χρήση κατάλληλων απολυ?αντικών ?ε ιοκτόνο δράση (εγκεκρι?ένων από τον Εθνικό Οργανισ?ό Φαρ?άκων), ο προηγηθείς επαρκής καθαρισ?ός της εκάστοτε επιφάνειας, καθώς και η επαρκής διάρκεια εφαρ?ογής του απολυ?αντικού, ώστε να εξασφαλίζεται η δράση του.

Άλλα ?έτρα βιοασφάλειας

? Απαγορεύεται η χρήση πτηνών των τάξεων Anseriformes και Charadriiformes, ως δολώ?ατα στη διάρκεια του κυνηγιού άγριων πτηνών.

? Απαγορεύεται η συγκέντρωση πουλερικών και άλλων πτηνών σε υπαίθριες εκθέσεις, αγορές, θεά?ατα και πολιτιστικές εκδηλώσεις, καθώς και η διοργάνωση εκθέσεων και διαγωνισ?ών αυτών σε υπαίθριους και ελεύθερους χώρους.

? Απαγορεύεται η διάθεση προς πώληση πουλερικών και άλλων πτηνών οποιασδήποτε ηλικίας και οποιουδήποτε είδους σε υπαίθριες λαϊκές αγορές. Η διάθεση πουλερικών και πτηνών κατ? οίκον επιτρέπεται ?ετά από σύντο?η στάση του οχή?ατος ?εταφοράς τους και επί χρόνο αναγκαίο για την εκφόρτωσή τους.

? Τα καταστή?ατα που διαθέτουν στο ε?πόριο πουλερικά για οικόσιτες εκτροφές πρέπει να έχουν την έγκριση των Κτηνιατρικών Αρχών ότι τηρούν τους απαραίτητους κανόνες βιοασφάλειας, ενώ απαγορεύεται να διατηρούν τα πουλερικά εκτός του καταστή?ατος.

? Η εκτροφή, η διακίνηση και η διάθεση πουλερικών απόδοσης για ε?πορία ως οικοσίτων πρέπει να πραγ?ατοποιείται σύ?φωνα ?ε συγκεκρι?ένους κτηνιατρικούς όρους και προϋποθέσεις.

? Ζωολογικοί κήποι, πάρκα ή παρε?φερείς εγκαταστάσεις που διατηρούν πτηνά σε αιχ?αλωσία πρέπει να λα?βάνουν όλα τα αναγκαία ?έτρα για την αποφυγή ?ετάδοσης της νόσου σε αυτά (π.χ. ?όνι?η διατήρηση των πτηνών σε κλωβούς όλα τα ανοίγ?ατα και η οροφή των οποίων θα αποτρέπουν την επαφή ?ε άγρια πτηνά ?ε την χρήση κατάλληλων προστατευτικών ?εταλλικών ή από άλλο υλικό κατασκευασ?ένων διχτυών ?ε ?ικρό άνοιγ?α, ή άλλων ?έσων που θα επιτυγχάνουν αυτό το σκοπό).

? Οι κυνηγοί που κατά την κυνηγετική περίοδο έρχονται σε επαφή ?ε άγρια πτηνά, δυνητικά ?ολυσ?ένα ?ε ιούς της γρίπης των πτηνών, θα πρέπει:

α) να τηρούν αυστηρά τα ?έτρα ατο?ικής υγιεινής κατά τον καθαρισ?ό, την προετοι?ασία και το ?αγείρε?α πτερωτών θηρα?άτων,

β) να καθαρίζουν και να απολυ?αίνουν τα οχή?ατα και τον κυνηγετικό τους εξοπλισ?ό (ενδύ?ατα, υποδή?ατα κ.λπ.) προκει?ένου να αποφευχθεί η διασπορά ιών της γρίπης των πτηνών από τα άγρια πτηνά στα πουλερικά,

γ) να ?ην σιτίζουν πουλερικά ή κατοικίδια (σκύλους, γάτες) ?ε ω?ά πτερωτά θηρά?ατα ή υπολεί??ατα αυτών,

δ) να ?ην απορρίπτουν στο ύπαιθρο πτώ?ατα ή υπολεί??ατα άγριων πτηνών.

Ποια ?έτρα λα?βάνονται ?ε την ε?φάνιση της νόσου

Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί η παρουσία της γρίπης των πτηνών σε οικόσιτες ή συστη?ατικές εκτροφές πουλερικών, επιβάλλεται η ά?εση θανάτωση όλων των πτηνών. Επιπλέον, πραγ?ατοποιείται καταστροφή των προϊόντων τους, των ζωοτροφών, της στρω?νής και όλων των υλικών και απορρι??άτων που ενδέχεται να έχουν ?ολυνθεί, ενώ, στο τέλος, εκτελούνται εργασίες καθαρισ?ού και απολύ?ανσης. Επίσης, στην ?ολυσ?ένη εκτροφή και σε όλες τις εκτροφές εντός συγκεκρι?ένης ζώνης επιβάλλονται περιορισ?οί στη διακίνηση πουλερικών και προϊόντων τους