Έρευνα: Τα γεωργικά μηχανήματα στην Ελλάδα, ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τον πρωτογενή τομέα

Έρευνα: Τα γεωργικά μηχανήματα στην Ελλάδα, ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τον πρωτογενή τομέα

Έρευνα: Τα γεωργικά μηχανήματα στην Ελλάδα, ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τον πρωτογενή τομέα
Κατακόρυφη μείωση στην αγορά σύγχρονου εξοπλισμού και ειδικότερα γεωργικών ελκυστήρων. Χαμηλό το επίπεδο εκμηχάνισης της ελληνικής γεωργίας. 

Αποτελεί ίσως το σημαντικότερο συγκριτικό-ανταγωνιστικό μειονέκτημα για την πρωτογενή παραγωγή και τον αγροτικό τομέα στη χώρα μας.

Ο απαρχαιωμένος στην πλειοψηφία του εξοπλισμός και η ουσιαστική άρνηση της πολιτείας να αναγνωρίσει και σοβαρά να ασχοληθεί για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, δεν ευθύνεται μόνο για το γεγονός ότι εξ ορισμού ο Έλληνας αγρότης βρίσκεται σε δυσμενή θέση έναντι των συναδέλφων του ανταγωνιστών άλλων ευρωπαϊκών και μη κρατών.

Είναι ο ανασχετικός παράγοντας κάθε προσπάθειας εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης του κλάδου.

Αν, μάλιστα, εστιάσουμε στους ελκυστήρες, στα τρακτέρ της δεκαετίας του 70 και του 80, με τα οποία προσπαθούν πολλές εκατοντάδες ή και χιλιάδες παραγωγοί να κάνουν τη δουλειά τους, θα πρέπει να συμπληρώσουμε ότι, συν τοις άλλοις, αυτός ο τόσο πεπαλαιωμένος και ξεπερασμένος πια εξοπλισμός, οδηγεί συχνά ακόμη και σε ατυχήματα, ενίοτε και θανατηφόρα.

Το neapaseges.gr απευθύνθηκε στο Σύνδεσμο Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Μηχανημάτων (ΣΕΑΜ), προκειμένου να συλλέξει στοιχεία που θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε το πρόβλημα στις πραγματικές του διαστάσεις.

Ο Σύνδεσμος ιδρύθηκε το 1945 και είναι ένας από τους παλαιότερους Συνδέσμους που υπάρχουν στην Ελλάδα. Αριθμεί περισσότερα από 50 μέλη-εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην εισαγωγή, εμπορία ή αντιπροσώπευση γεωργικών, κτηνοτροφικών, δασικών και γενικώς μηχανημάτων και εξοπλισμού του ευρύτερου πρωτογενούς τομέα.

Ας δούμε αναλυτικά τα στοιχεία: 

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

Την 10ετία 1990-1999 στην Ελλάδα πουλήθηκαν 43.940 καινούργιοι ελκυστήρες. Την επόμενη 10ετία, την περίοδο 2000-2009 πουλήθηκαν λιγότεροι από μισοί, μόλις 20.045 ελκυστήρες. Και αυτό, σε μια περίοδο που δόθηκαν και επιδοτήσεις για αγορές εξοπλισμού. Ήδη ο ρυθμός τοποθέτησης νέων ελκυστήρων στην αγορά παρουσιάζει περαιτέρω ραγδαία μείωση. Την 10ετία 1990-1999 είχαμε κατά μέσο όρο περίπου 4.400 νέους ελκυστήρες ετησίως. Ο μέσος όρος αυτός μειώθηκε την επόμενη 10ετία 2000-2009 στους 2.000 ελκυστήρες ετησίως.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε σε διάγραμμα πώς εξελίχθηκε η αγορά την τελευταία 10ετία:

Όπως αντιλαμβάνεστε, οι 1.000 ή 1.500 πωλήσεις ετησίως, δεν μπορούν να αποτελέσουν έναν ικανό αριθμό αντικατάστασης του υπάρχοντος στόλου των γεωργικών ελκυστήρων, αν θέλουμε να μιλάμε για μηχανήματα στοιχειωδώς αποδοτικά αλλά και τεχνολογικώς αποδεκτά.

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ

ΧΑΜΗΛΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΜΗΧΑΝΙΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Τα τελευταία είκοσι χρόνια, οι καθυστερήσεις και τα προβλήματα στην υλοποίηση των Ευρωπαϊκών επιδοτούμενων Προγραμμάτων επιβράδυναν την εξέλιξη της εκμηχάνισης της Ελληνικής γεωργίας.
Σύμφωνα με τα αρχεία του Συνδέσμου, στην Ελλάδα, η μέση ηλικία των γεωργικών ελκυστήρων είναι περίπου 25 έτη και αντιστοιχεί 0,5 ελκυστήρας ανά γεωργική εκμετάλλευση. Στην Ιταλία ο αντίστοιχος δείκτης είναι 2,0 στην Ισπανία 1,9 στην Πορτογαλία 2,1 και στην Σλοβενία 3,7, ενώ η μέση ηλικία σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες δεν ξεπερνά τα 15 έτη.

Επίσης, από την επεξεργασία των στοιχείων του ΣΕΑΜ προκύπτουν τα παρακάτω ενδιαφέροντα στοιχεία:

  • Από τους περίπου 150.000 ελκυστήρες, το 25,5% είναι ηλικίας μέχρι 15 ετών, είναι δηλαδή τα τελευταία μηχανήματα που μπήκαν στην αγορά μετά το 1998.
  • Ποσοστό 24% είναι ηλικίες μεταξύ 16-25 ετών, δηλαδή τρακτέρ που μπήκαν στην αγορά από το 1989 μέχρι το 1998.
  • Ποσοστό 48,7%, δηλαδή σχεδόν τα μισά είναι ηλικίας από 26-40 ετών, μπήκαν δηλαδή στην αγορά πριν το 1989, ενώ
  • Υπάρχει και ένα ποσοστό 1,7% που είναι πάνω από 40 ετών, δηλαδή εισήχθησαν πριν το 1974!

ΤΟ ΧΑΜΗΛΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΜΗΧΑΝΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΥΤΟ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Ο Σύνδεσμος από την αρχή της ίδρυσής του ασχολείται με την προώθηση της εκμηχάνισης της Ελληνικής γεωργίας, αλλά και την βελτίωση των συνθηκών εργασίας των χειριστών και την προστασία του περιβάλλοντος. Επίσης, οι κατασκευαστές βελτιώνουν συνεχώς την απόδοση των μηχανημάτων, ικανοποιώντας την ανάγκη για περισσότερη και καλύτερης ποιότητας εργασία σε μικρότερο χρόνο, προσφέρουν καλύτερους κινητήρες με μειωμένη κατανάλωση καυσίμου και μηδενικούς ρύπους, εξελιγμένου τύπου παρελκόμενα πολλαπλών εργασιών με ένα πέρασμα και όλα αυτά με στόχο, την μείωση του κόστους παραγωγής, που σύμφωνα με την μελέτη του ΙΟΒΕ (επισυνάπτεται η σύνοψη αυτής, Μάρτιος 2011) μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του καθαρού εισοδήματος μέχρι και 20%.

Αντίθετα στη χώρα μας, συνεχίζεται από τους Έλληνες αγρότες η χρησιμοποίηση τεχνολογικώς ξεπερασμένων μηχανημάτων που τους επιβαρύνουν οικονομικά, αφού έχουν χαμηλή απόδοση, μεγάλη κατανάλωση καυσίμων και χρειάζονται συχνά συντήρηση και επισκευές. Τις περισσότερες δε φορές καταφεύγουν σε λύσεις ανάγκης (μη γνήσια ανταλλακτικά και ευκαιριακούς τεχνικούς επισκευών) με αποτέλεσμα την ακόμα μεγαλύτερη αύξηση κόστους συντήρησης.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΕΠΙΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Η Ε.Ε., ήδη από την δεκαετία του 80, αντιλήφθηκε την ανάγκη επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό για την μείωση του κόστους παραγωγής και τη δημιουργία βιώσιμων γεωργικών εκμεταλλεύσεων και μέχρι σήμερα διαθέτει ανελλιπώς μεγάλα ποσά, μέσα από τα αναπτυξιακά προγράμματα, για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Η εφαρμογή τους όμως, στη χώρα μας δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αφού δεν πέτυχε την δημιουργία βιώσιμων εκμεταλλεύσεων, ούτε πέτυχε τον εκσυγχρονισμό του στόλου των τεχνολογικώς ξεπερασμένων μηχανημάτων.

Αν και αναμφισβήτητα, οι επιδοτήσεις βελτίωσαν το αγροτικό εισόδημα, εδραίωσαν στους αγρότες την πεποίθηση ότι η επιβίωση τους εξαρτάται μόνο από αυτές, με συνέπεια να παραμεληθούν άλλοι σημαντικοί παράγοντες, όπως η ποιότητα, η οργάνωση των αγορών και κυρίως, η μείωση του κόστους παραγωγής. Δεν είναι δηλαδή κατανοητό στον Έλληνα αγρότη ότι το υψηλό κόστος παραγωγής, συμπιέζει το αγροτικό εισόδημα και εμποδίζει την καλή πορεία των προϊόντων στις αγορές.

Ο Σύνδεσμός μας έχει καταθέσει προτάσεις για την καλύτερη αξιοποίηση των προγραμμάτων προς όφελος όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ενώ επανειλημμένως έχει ζητήσει να εξαιρεθούν οι γεωργικοί ελκυστήρες από τις επιλέξιμες δαπάνες των Σχεδίων Βελτίωσης και να εφαρμοστεί ειδικό πρόγραμμα απόσυρσης των ελκυστήρων που είναι άνω των 20 ετών.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ- ΔΙΑΓΡΑΦΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ /ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΤΟΛΟΥ

Το υπάρχον σύστημα απογραφής-διαγραφής γεωργικών μηχανημάτων είναι προβληματικό με αποτέλεσμα τα στοιχεία που δίνονται για τον στόλο των γεωργικών μηχανημάτων στην Ελλάδα να μην ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Πολλές απογραφές νέων μηχανημάτων δεν γίνονται καθόλου ή γίνονται με μεγάλη καθυστέρηση, ενώ δεν υπάρχει σύστημα διαγραφής των μηχανημάτων που αποσύρονται από την κυκλοφορία.

Στην μελέτη του ΙΟΒΕ μπορείτε να διαβάσετε ένα πρόγραμμα ανανέωσης του στόλου των γεωργικών μηχανημάτων, με την καθιέρωση ενός συμβολικού τέλους κυκλοφορίας που εκτός ότι δείχνει τον τρόπο για τη δημιουργία ενός πραγματικού και αξιόπιστου μητρώου, δημιουργεί ένα Ταμείο για ένα κυλιόμενο πρόγραμμα αντικατάστασης γεωργικών μηχανημάτων χωρίς να χρειάζεται να στηριζόμαστε σε Ευρωπαϊκά κονδύλια.

ΕΛΛΕΙΨΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟΝ ΧΕΙΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ

Υπάρχει μεγάλη έλλειψη σε τεχνίτες γεωργικών μηχανημάτων, με αποτέλεσμα να υπάρχουν προβλήματα τόσο στον χειρισμό όσο και την τεχνική υποστήριξη αυτών. Ο Σύνδεσμός μας στο παρελθόν είτε μέσω των Πανεπιστημίων είτε μέσω των εξειδικευμένων σχολών (π.χ Αβερώφειος Γεωργική Σχολή) έχει προσπαθήσει να βοηθήσει, ενώ είναι πάντα πρόθυμος να προσφέρει επαγγελματικές ευκαιρίες στους νέους, αφού οι ανάγκες της αγοράς είναι πολύ μεγάλες και συνεχώς αυξάνονται.

ΈΛΛΕΙΨΗ ΚΕΝΤΡΩΝ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Στην Ελλάδα κυκλοφορούν πολλά γεωργικά μηχανήματα που είναι επικίνδυνα στον χειρισμό τους, ρυπαίνουν το περιβάλλον και βλάπτουν την δημόσια υγεία. Ενδεικτικά, αξίζει να αναφερθεί και σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας ότι μόνο τα τελευταία 5 χρόνια περισσότερα από 200 θανατηφόρα ή σοβαρά ατυχήματα έχουν δηλωθεί με τη συμμετοχή αγροτικών μηχανημάτων. Είναι επομένως αναγκαίος ο περιοδικός έλεγχος όλων αυτών για να εξασφαλιστεί η ασφαλής χρήση και κυκλοφορία τους, όπως άλλωστε ισχύει σε όλα τα Κράτη- Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο παρελθόν ο Σύνδεσμος έχει υποβάλλει προτάσεις προς αυτή την κατεύθυνση χωρίς όμως να τύχουν της προσοχής της Πολιτικής ηγεσίας.